Thể dục liệu pháp điều trị đau thắt lưng

Các bài thể dục liệu pháp (TDLP) nhằm mục đích chủ yếu là phòng bệnh và phục hồi chức năng hơn là điều trị trong hội chứng đau thắt lưng.

Các bài tập làm linh động và làm khoẻ cơ không dược ápdụng trong hội chứng ĐTL cấp, chỉ tới khi nào tình trạng đau đớn thuyên giảm hẳn mới bắt đầu được cho tập TDLP. Tuỳ theo mức độ và thể bệnh, trên từng lứa tuổi của người bệnh mà cho tập những bài thích hợp.

Chức năng của TDLP trong PHCN và phòng bệnh các hội chứng đĩa đệm CSTL:

  • Làm khỏe cơ.
  • Làm chuyển tiếp từ giai đoạn tác động trọng tài từng phần tới toàn bộ đĩa đệm.
  • Hướng dẫn các vận động ít ảnh hưởng tới đĩa đệm.
Các bài thể dục liệu pháp

 

– Tái tạo tính linh động vốn có ở các đoạn vận động CSTL bị bệnh.

Biện pháp quan trọng nhất của PHCN và phòng ngừa tái phát là các bài tập làm khoẻ cơ. Các cơ thân và cơ gốc các chi cũng là những thành phần chức năng có tác dụng vận động và làm vững đoạn vận động CSTL. ở các đoạn vận động nếu được các cơ giữ chắc thì khả năng di chuyển, trượt đốt sống sẽ không dễ dàng như khi bị chùng lỏng. Bằng một khối cơ chắc, người ta có thể biến thân mình thành một hình trụ chắc trong khi nâng, mang, vác.

Xem thêmThoát vị gây hội chứng đuôi ngựaMatxa tai điều trị sỏi hệ thống tiết niệu

Nếu người ta ví cột sống như là cột thuyền buồm, thì cơ lưng sẽ được coi như là các dây và đai néo buộc, chúng giữ vững cột sống ở cả chiều dọc và chiều ngang, thường ở những chỗ mà do tác động kéo và đẩy của buồm, cột buồm hay bị uốn cong không cần thiết, về nguyên lý, tác dụng làm vững càng lớn khi góc giữa các dây chằng cột càng lớn, góc đó tối thiểu phải là 10 độ.

Áp dụng vào CSTL, điều đó có ý nghĩa quan trọng là các cơ ờ xa cột sống, tức là các cơ thân, các cơ duỗi lưng dài, cũng như các cơ tứ chi có tác dụng giữ vững mạnh hơn các cơ nằm sát cột sống.

Bởi vậy mà trong TDLP, người ta phải lưu ý tới các cơ bụng, các cơ gốc chi nhiều bằng các cơ duỗi lưng. Để đặt mục đích làm vững cân đối cho CSTL, các khối cơ làm gù hoặc làm ưỡn cột sống đều phải được tập luyện như nhau. Cơ bụng không những là nhóm cơ đối kháng của cơ lưng mà còn hỗ trợ cơ lưng giữ tư thế. Co cơ bụng làm tăng áp lực trong 0 bụng dẫn tới dựng thẳng cột sống và khung chậu.

Cũng như trong xoa bóp, các bài tập làm khoẻ cơ được làm ở tư thế mất trọng tài, thoải mái và cần làm theo cơ chế lên gân (loại co cơ không sinh công), tránh gây những kích thích mới tới rễ thần kinh.

Điều quan trọng của điều trị hội chứng đau thắt lưng là đảm bảo mất trọng tải cho cột sống bằng tư thế nằm ngang. Nếu sau một thời gian bất động trên giường mà các đau đón giảm đi, bệnh nhân mới được đứng dậy, đi lại dần dần.

Đặc biệt sau mổ đĩa đệm, kể cả sau khi điều trị bảo tồn, việc chuyển từ tư thế nằm ngang sang tư thế đứng thẳng phải được tiến hành rất từ từ. Bằng cách chống tay trong khi đi, so vai hoặc bằng duỗi thắt lưng có thể làm áp lực nội đĩa đệm vùng thắt lưng giảm đi và từng bước chuyển dần CSTL lên khả năng mang tải hoàn toàn.

Trong giai đoạn này, bệnh nhân phải học các tư thế giảm tải cho đĩa đệm và các bước vận động, trong đó phải chú trọng tới động tác xuống giường trong khi giữ thẳng cứng cột sống, đồng thời dùng mông làm điểm quay. Trong khi ngồi, cúi, thay quần áo, cũng phải chú ý tới giữ tư thế duỗi của CSTL: các vận động khác cần thiết cần phải lựa nhẹ nhàng từng động tác để được bù trừ bởi khớp gối và hông.

Các bài tập tái tạo tính linh động với có của các đoạn vận động bị bệnh phải được tiến hành tiếp tục mãi sau này, nếu vết mổ đĩa đệm đã lành và sau điều trị nội khoa các đau đớn phụ thuộc tư thế đã thuyên giảm hẳn. Các bài tập vận động thường được áp dụng hàng đầu ở các bệnh nhân trẻ và cần được tiến hành trong trạng thái mất tải, tức là ờ dưới nước (trong bể thuỷ liệu pháp) ở khoa vật lý trị liệu.

Hình 7.1: Biến đổi tương ứng của áp lực trọng tài ở đĩa đệm thắt lưng 3 (L3), trong các bài tập thể dục liệu pháp khác nhau (theo A.Nachemson: The Lumbar Spine. Spine 1 (1976/59))

Cần có chỉ định điều trị củng cố đối với những tư thế sai lệch cố hữu và sự hạn chế vận động thiên về một bên của CSTL. Các bài tập gây tác động mạnh cần được tiến hành thận trọng và không được làm đau xuất hiện trở lại.

Các bài tập Lasègue được bắt đầu ở các mức độ khác nhau ngay sau giai đoạn mổ. Bằng động tác giơ cao chân duỗi thẳng, người ta nhằm ý định làm tốt hơn khả năng trượt của rễ thắt lưng trong ống sống và trong các lỗ liên đốt, lại đồng thời tránh được các hiện tượng dính.

Nhưng người bệnh không được nóng vội mà phải kiên trì tập từng mức nhỏ và nâng mức rất từ từ theo kế hoạch điều trị ở các bệnh nhân cao tuổi, không có chỉ định làm linh động đốt sống trong giai đoạn phục hồi chức năng sau một hội chứng đĩa đệm, vì nó dễ dẫn đến sự lỏng lẻo mới của giai đoạn vận động tương ứng hoặc các đoạn vận động lân cân ở đây, mục đích là thông qua các bài tập lên gân để làm vững thân người (hình 7.1).